Iż-żieda fil-produttività għandha valur limitat jekk ix-xogħol jibqa’ jgħaddi mill-istess kumitati, approvazzjonijiet, trasferimenti u kompartimenti funzjonali iżolati. Il-limitazzjoni qed issir dejjem aktar ir-ritard organizzattiv: kemm iddum organizzazzjoni biex tieħu deċiżjonijiet, tbiddel il-proċessi u tikkonverti kapaċitajiet ġodda f’riżultati kummerċjali.
Xogħol li qabel kien jeħtieġ diversi speċjalisti, dipartimenti jew ġimgħat ta’ sforz issa jista’ jitlesta ferm aktar malajr. Dan ibiddel kif jikkollaboraw it-timijiet, kif jittieħdu d-deċiżjonijiet u fejn tkun meħtieġa l-kompetenza.
Il-benefiċċji jinkisbu bis-sħiħ meta l-organizzazzjonijiet jittrasformaw id-disinn tagħhom u jaħsbu mill-ġdid il-flussi tax-xogħol, il-governanza, l-inċentivi, il-flussi tal-għarfien u l-istrutturi tat-teħid tad-deċiżjonijiet, biex iż-żieda fil-produttività xprunata mill-IA tkompli tikber fl-intrapriża kollha.
Organizzazzjonijiet imfassla madwar l-IA jeħtieġu kemm sinsla stabbli kif ukoll tarf adattiv, filwaqt li jisfruttaw l-aktar ħiliet umani siewja fil-ġudizzju u fil-koordinazzjoni tal-azzjonijiet.
Fuq LinkedIn, Substack u fora oħra hemm ħafna diskussjonijiet li essenzjalment jgħidu: “Ma nistax nara r-redditu fuq l-investiment fl-IA.” Hekk kif l-adozzjoni sinifikanti taqbad ir-ritmu, qed naraw redditu sostanzjali minn soluzzjonijiet tal-IA u mill-adozzjoni ta’ għodod lesti bħal ChatGPT, Codex u Claude. Madankollu, il-punt jinftiehem. Għalkemm jista’ jkun hemm żidiet konsiderevoli fil-produttività individwali, fl-aħħar mill-aħħar dawn ikunu limitati jekk il-flussi tax-xogħol tal-organizzazzjoni jibqgħu l-istess. Id-disinn organizzattiv tiegħek jeħtieġ jevolvi.
Madankollu, sfortunatament ma tistax tħejji organizzazzjoni għal kull żvilupp futur, speċjalment meta l-IA qed tavvanza daqshekk malajr. Ħadd ma jista’ jgħid b’ċertezza kif għandu jkun bank, assiguratur, bejjiegħ bl-imnut, kumpanija tal-enerġija jew konsulenza ottimizzati għall-IA fi żmien tliet snin. It-teknoloġija, l-ekonomija u x-xejriet tax-xogħol qed jinbidlu malajr wisq, u għalhekk il-ħila ta’ adattament se tkun wieħed mill-vantaġġi ewlenin tad-deċennju li ġej.
Iżda jekk intelliġenza ta’ livell espert tkun disponibbli minnufih u l-aġenti tal-IA jkunu jistgħu jaħdmu b’mod awtonomu għal sigħat sħaħ, trid tassumi li kif isir ix-xogħol se jinbidel, u għandu jinbidel. U dan jindika li l-mudell operattiv tiegħek irid jinbidel biex tibbenefika mit-teknoloġija. L-organizzazzjonijiet lesti jadattaw l-aktar malajr għal xejriet ġodda tax-xogħol u applikazzjonijiet emerġenti ta’ din it-teknoloġija għandhom l-aktar x’jiggwadanjaw.
L-eħfef mod biex tifhem l-impatt organizzattiv tal-IA huwa li tibda b’assunzjoni sempliċi. Assumi li intelliġenza ta’ livell espert hija disponibbli minnufih għal kulħadd fl-organizzazzjoni. Sentejn ilu dan kien diffiċli timmaġinah, iżda issa prattikament diġà sar realtà. U għalkemm għadha mhix perfetta, huwa raġonevoli li nassumu li fil-futur qrib ħafna se tkun kważi perfetta.
Ma’ dan, żid assunzjoni oħra. Assumi li aġenti awtonomi jistgħu jaħdmu flimkien għal sigħat, jiem u eventwalment ġimgħat biex ilestu ammont sinifikanti ta’ xogħol. Mhux kompitu wieħed jew ftit kompiti, iżda sekwenza sostanzjali ta’ xogħol f’diversi dixxiplini. Tim transfunzjonali inkorporat f’tim ta’ aġenti kapaċi jsibu waħedhom il-fluss tax-xogħol.
Jekk dawn iż-żewġ affarijiet huma mqar bejn wieħed u ieħor veri, allura kif isir ix-xogħol se jkollu jinbidel. Il-ħin meħtieġ biex jitlesta x-xogħol jonqos, il-mod tal-kollaborazzjoni interna jevolvi u r-ritmu tal-bidla jaċċellera.
Bidla b’dan ir-ritmu tiffavorixxi d-deċentralizzazzjoni, l-awtonomija u l-innovazzjoni, filwaqt li ħafna organizzazzjonijiet kbar huma mibnija fuq l-idea opposta.
Intrapriżi kbar jiċċentralizzaw is-setgħa f’dipartimenti organizzati skont il-funzjoni. Huma jifirdu l-istrateġija, it-teknoloġija, id-data, ir-riskju, l-operazzjonijiet, il-finanzi, ir-riżorsi umani u n-negozju fi strutturi differenti, kull waħda bil-prijoritajiet, l-inċentivi u, fuq kollox, il-kontrolli tagħha.
Il-bidla hija rregolata minn kumitati tal-investiment, kumitati ta’ tmexxija, bordijiet tal-arkitettura, rieżamijiet tar-riskju, stadji tal-konformità, proċessi tal-akkwist, ċikli annwali tal-ippjanar u każijiet kummerċjali. Xi timijiet tal-ġestjoni tal-bidla jkomplu jintermedjaw l-informazzjoni bejn il-partijiet ikkonċernati mingħajr ma jżidulha valur.
Għal darb’oħra, xejn minn dan mhu irrazzjonali u dawn il-mekkaniżmi jeżistu għal raġunijiet validi. Filwaqt li jimmaniġġjaw ir-riskju, jallokaw il-kapital, jevitaw id-duplikazzjoni, jipproteġu lill-klijenti u joħolqu responsabbiltà, huma jistabbilixxu wkoll ritmu. X’aktarx li dan ikun kajman wisq għal dinja fejn kompetituri mfassla madwar l-IA jistgħu jittestjaw, jitgħallmu u jfasslu mill-ġdid ix-xogħol ħafna aktar malajr.
Is-sinjal kulturali huwa importanti wkoll. F’ħafna organizzazzjonijiet, l-inċentivi għadhom jippremjaw lil min jibqa’ fil-konfini tal-funzjoni tiegħu, irrispettivament minn kemm-il darba mexxej jgħid "għandek is-setgħa tieħu deċiżjonijiet". Għaliex? Ipproteġi lit-tim. Ipproteġi l-baġit. Ipproteġi l-pjan direzzjonali. Evita falliment li jidher. Għaddi d-deċiżjonijiet diffiċli lil kumitat. Titbiegħedx wisq mill-proċess approvat.
Dan l-approċċ ċentralizzat jagħmel sens meta l-ispiża tal-esperimentazzjoni tkun għolja u l-bidla okkażjonali tkun evoluzzjonarja aktar milli rivoluzzjonarja. Iżda jsir problema meta l-kapaċità titjieb sostanzjalment kull ftit xhur u l-aħjar opportunitajiet jinstabu mit-timijiet qrib ix-xogħol.
Rispons għall-IA permezz ta’ ċentralizzazzjoni tradizzjonali joħloq ritard li jxekkel redditu sinifikanti fuq l-investiment. Jekk kull bidla trid tgħaddi minn diversi kumitati qabel tilħaq ix-xogħol reali, l-organizzazzjoni titgħallem bil-mod wisq.
Għall-impjegati tiegħek li jridu jiżviluppaw u javvanzaw aktar malajr, il-limitazzjoni tal-opportunitajiet biex jużaw l-IA tagħmel il-post tax-xogħol tiegħek inqas attraenti.
Ħafna organizzazzjonijiet qed jibdew bil-ħakma individwali tal-IA. Dan huwa l-post it-tajjeb minn fejn tibda. In-nies jeħtieġ ikunu jafu kif jagħtu struzzjonijiet lill-IA, kif jisfidawha, kif jiċċekkjaw xogħolha, kif jipproteġu informazzjoni sensittiva u meta m’għandhomx jużawha. Jeħtieġu fiduċja, ġudizzju u esperjenza prattika.
Iżda l-ħakma individwali għandha l-limiti tagħha. Analista jista’ jipproduċi ħames darbiet aktar analiżi, iżda l-forum tad-deċiżjonijiet xorta jiltaqa’ darba fix-xahar. Żviluppatur jista’ jiġġenera aktar kodiċi, iżda l-proċess ta’ rieżami u rilaxx ma nbidilx. Speċjalista tal-kummerċjalizzazzjoni jista’ joħloq aktar kontenut, iżda l-approvazzjoni tal-marka għadha fl-istess kju.
Anki fil-livell tat-tim, bidla fil-fluss tax-xogħol mhux bilfors tfisser ritmu ogħla jekk partijiet oħra tal-organizzazzjoni jibqgħu joperaw kif dejjem għamlu.
Għalhekk l-individwu jaħdem aktar malajr u t-tim jista’ jaħdem aktar malajr, iżda fl-aħħar ir-ritmu tal-produzzjoni jkun limitat minn partijiet oħra tal-fluss sħiħ tal-organizzazzjoni. Għalhekk il-vjaġġ tal-IA jrid jimxi mill-ħakma individwali għall-ħakma tat-tim, u mbagħad għall-ħakma organizzattiva.
Meta l-intrapriża tkun tista’ tbiddel l-istrutturi, l-inċentivi, il-governanza, il-flussi tal-għarfien u x-xejriet teknoloġiċi tagħha, il-kisbiet lokali tal-individwi u t-timijiet isiru valur għall-intrapriża.
Din hija sfida diffiċli, iżda hemmhekk tinsab l-opportunità li jinħoloq il-valur. Kumpaniji mfassla madwar l-IA li twaqqfu f’dawn l-aħħar snin wara t-tnedija ta’ ChatGPT bnew flussi tax-xogħol bl-IA diġà integrata, u għalhekk jibqgħu aġli u joperaw bi strutturi ċatti. B’kuntrast, intrapriżi akbar daħħlu l-IA fi proċessi eżistenti, u ħolqu taħlita frammentata li ma tbiddilx kif isir ix-xogħol.
Li tkun organizzazzjoni mfassla madwar l-IA ma jfissirx tkun kaotika, imprudenti jew ossessjonata bl-għodod. Ma jfissirx li kull impjegat juża l-aħħar mudell kif irid hu. U żgur ma jfissirx li l-governanza tinbidel f’entużjażmu, jew li nippretendu li l-bnedmin m’għadhomx meħtieġa.
Il-mudell antik tad-disinn organizzattiv jassumi li tista’ tiddefinixxi stat futur, tfassal l-istruttura, timplimenta l-bidla u tistabbilizza. Dan huwa kajman wisq għall-IA.
Organizzazzjonijiet imfassla madwar l-IA se jkunu ddisinjati għal bidla kontinwa. Organizzazzjoni mfassla madwar l-IA hija waħda li tfassal ix-xogħol mill-ġdid kontinwament madwar il-punti b’saħħithom flimkien tan-nies, is-sistemi tal-IA, id-data, il-fluss tax-xogħol u l-governanza. Mhumiex se jiddependu għalkollox minn pjan wieħed. Se jibnu l-kapaċità li jiskopru malajr liema flussi tax-xogħol għandhom jinbidlu, liema rwoli jeħtieġ jevolvu, liema kontrolli huma meħtieġa, liema ħiliet huma aktar importanti, liema xejriet jistgħu jerġgħu jintużaw u liema assunzjonijiet diġà skadew.
Dan jeħtieġ żewġ affarijiet fl-istess ħin: sinsla stabbli u tarf adattiv. Dawn joħolqu bilanċ bejn iċ-ċentralizzazzjoni u l-għoti tas-setgħa lit-timijiet qrib ix-xogħol.
Is-sinsla stabbli tagħti lill-organizzazzjoni l-fiduċja u l-iskala. In-negozju kollu jkollu aċċess għal għodod approvati, xejriet li jistgħu jerġgħu jintużaw, mezzi ta’ aċċess għad-data, metodi ta’ evalwazzjoni, kontrolli tas-sigurtà, prinċipji ta’ governanza, monitoraġġ, infrastruttura tal-għarfien u sjieda ċara.
It-tarf adattiv huwa fejn isir ix-xogħol u fejn dan jinbidel ta’ spiss u mingħajr xkiel. Timijiet żgħar u transfunzjonali qrib il-problema għandhom biżżejjed awtorità biex ifasslu mill-ġdid il-flussi tax-xogħol, japplikaw l-IA, jittestjaw modi ġodda ta’ ħidma u jaqsmu dak li jitgħallmu mal-organizzazzjoni.
Dak il-bilanċ bejn il-qalba u t-tarf huwa importanti. B’kontroll ċentrali żejjed, l-organizzazzjoni titgħallem bil-mod wisq. B’libertà lokali żejda, l-organizzazzjoni tifframmenta. Organizzazzjoni mfassla madwar l-IA teħtieġ dixxiplina fil-qalba u adattabbiltà fit-tarf.
Il-konklużjoni faċli dwar l-awtomatizzazzjoni tax-xogħol hija li l-IA tnaqqas il-ħtieġa għan-nies. F’ċerti oqsma hekk se jiġri, bħax-xogħol ripetittiv ibbażat fuq l-għarfien u li jeħtieġ ftit kuntest, li se jitnaqqas jew jispiċċa. Ix-xogħol li fil-biċċa l-kbira huwa tranżazzjonali—bħall-kumpens għal nuqqasijiet fis-sistemi, it-trasferiment tal-informazzjoni, l-analiżi inizjali, il-produzzjoni tal-ewwel abbozzi u tweġibiet b’‘valur miżjud’ limitat—kollu se jkun taħt pressjoni.
Iżda n-naħa l-oħra tal-munita hija li l-‘kontribut’ uman jitla’ għal livell ogħla: jekk l-intelliġenza esperta tkun disponibbli minnufih, il-kwalitajiet umani rari li l-IA ma tistax u m’għandhiex tissostitwixxi jsiru l-ġudizzju, il-kreattività, ir-responsabbiltà, il-kuntest u l-fiduċja.
L-organizzazzjonijiet għandhom jiffukaw dejjem aktar fuq persuni li jistgħu jieħdu deċiżjonijiet f’sitwazzjonijiet ambigwi. Persuni li jifhmu l-qasam fil-fond biżżejjed biex jiggwidaw lill-IA u jagħrfu meta tkun żbaljata. Persuni li kapaċi jagħmlu mistoqsijiet aħjar. Persuni li kapaċi jgħaqqdu r-realtajiet kummerċjali, tekniċi, operazzjonali u umani. Persuni li kapaċi jibnu relazzjonijiet, joħolqu fiduċja u jikkoordinaw bejn bosta partijiet ikkonċernati. U, importanti, il-ħila li taqleb malajr minn kuntest għal ieħor u tinterpreta l-informazzjoni malajr u tajjeb issir aktar essenzjali meta timmaġina li xogħol ta’ ġimgħa sħiħa jinġabar fit-Tnejn filgħodu.
Għalhekk, il-ġeneralisti jsiru aktar siewja, mhux inqas, jekk ikunu jistgħu jżommu l-kuntest bejn il-funzjonijiet u jikkoordinaw xogħol imsaħħaħ bl-IA. L-esperti jistgħu jsiru aktar siewja, mhux inqas, għax xogħol aktar mgħaġġel joħloq aktar mumenti fejn il-kwalità u l-ġudizzju huma importanti. U l-mexxejja se jkollhom ikunu inqas kontrolluri tal-attività u aktar disinjaturi tas-sistemi, tal-kuntest u tar-ritmu.
Il-ħiliet li wieħed għandu jinvesti fihom mhumiex biss “ħiliet fl-IA”. Huma l-karatteristiċi umani li jsiru aktar importanti meta l-IA tieħu ħsieb aktar kompiti bażiċi: il-kurżità, il-ġudizzju, ir-reżiljenza, iċ-ċarezza, il-kreattività, id-determinazzjoni, il-kollaborazzjoni u l-kumdità quddiem l-ambigwità. L-organizzazzjoni għandha minn issa timpjega, tiżviluppa u tippremja dawn il-karatteristiċi.
Li tant xogħol jinġabar f’ħin qasir huwa intens, u organizzazzjonijiet imfassla madwar l-IA ma jistgħux joperaw b’ritmu sfrenat il-ħin kollu. Se jkollhom joħolqu l-kapaċità u l-ispazju biex in-nies jirkupraw u jerġgħu jingħaqdu. Biex jiġġudikaw u jiddeċiedu b’mod effettiv, l-organizzazzjonijiet għandhom irawmu ambjenti fejn skoperti fortuwiti jistgħu jwasslu għal ideat ġodda u oriġinali.
Illum, ħafna intrapriżi għadhom idumu biex jużaw l-IA għal dak li diġà huwa possibbli. Dan joħloq distakk dejjem jikber bejn it-titjib fil-kapaċitajiet tal-aġenti u t-titjib fl-użu tagħhom.
Dan huwa normali. Organizzazzjonijiet kbar jadottaw it-teknoloġija bil-mod minħabba sistemi legati, restrizzjonijiet regolatorji, reżistenza kulturali, data frammentata, sjieda mhux ċara u riskji reali li kollha jeħtieġu ġestjoni.
Iżda f’xi punt, biżżejjed mexxejja, timijiet u kompetituri se jifhmu kif japplikaw l-IA b’mod sikur u ripetut għal flussi tax-xogħol reali. Ix-xejriet se jimmaturaw, il-governanza se ssir aktar integrata, l-aġenti se jsiru aktar affidabbli u l-fiduċja organizzattiva se tikber. Id-distakk bejn dak li tagħmel possibbli l-IA u dak li jużaw tassew l-intrapriżi se jibda jonqos.
Meta jasal dak il-punt ta’ bidla, il-vantaġġ mhux se jmur għand il-kumpaniji bl-aħjar mudelli jew bl-akbar baġits għall-IA, iżda għand l-organizzazzjonijiet li jistgħu jbiddlu malajr kif isir ix-xogħol.
Il-kumpaniji li jiċċentralizzaw kull deċiżjoni, jipproteġu kull funzjoni, jiggvernaw permezz ta’ kumitati kajmana u jippremjaw lil min ‘ma jħawwadx l-ilma’ se jsibuha diffiċli biex ilaħħqu.
Il-kumpaniji li jibnu sinsla soda u tarf adattiv se jitgħallmu aktar malajr. Se jiskopru flussi tax-xogħol aħjar qabel, jerġgħu jallokaw taħlita tajba ta’ talent uman ġeneralista, espert u maniġerjali għal xogħol ta’ valur ogħla, u jibdlu esperimenti lokali f’xejriet li jistgħu jerġgħu jintużaw.
Għalissa l-mistoqsija tista’ tkun "Kif nadottaw l-IA b’suċċess?", iżda dalwaqt trid tinbidel għal "Kemm tista’ tadatta malajr l-organizzazzjoni tagħna hekk kif l-IA tbiddel ix-xogħol?"
Organizzazzjoni kajmana b’IA b’saħħitha xorta tibqa’ kajmana; organizzazzjoni adattiva b’IA b’saħħitha tikseb tkabbir kumulattiv.