ગ્રાહકો સાથે સીધો સંવાદ કરતું AI તમારી બ્રાન્ડનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે અને તેને ઘડવા માટે જરૂરી કૌશલ્ય આંતરિક સાધનો માટેના કૌશલ્યથી મૂળભૂત રીતે અલગ છે.
કાર્યક્ષમ અને વિશ્વસનીય એજન્ટ વચ્ચેનો તફાવત ટેકનિકલ કરતાં વૈચારિક વધુ છે, કારણ કે મોટા ભાગના પ્રોમ્પ્ટ સંવાદની રચના તરીકે નહીં, પરંતુ સૂચનાઓના સમૂહ તરીકે લખાય છે.
વધુ સારો દૃષ્ટિકોણ ભાષાવિજ્ઞાન અને જ્ઞાનાત્મક મનોવિજ્ઞાનમાંથી મળે છે: વાતચીતનું એક માળખું હોય છે અને પ્રોમ્પ્ટ ધ્યાનનું વાતાવરણ સર્જે છે. તમે શરૂઆતમાં શું મૂકો છો, શું પુનરાવર્તિત કરો છો અને અંત કેવી રીતે લાવો છો, તે એજન્ટના વર્તનને વિશ્વસનીય રીતે ઘડશે.
મર્યાદાઓ મદદરૂપ થાય છે, પણ ત્યારે જ જ્યારે તે ચોક્કસ હોય. અતિશય અપવાદરૂપ કિસ્સાઓ વાતચીતને કૃત્રિમ અને પ્રોમ્પ્ટને બોજારૂપ બનાવે છે. તેથી ઓછા નિર્ણયો લેવાના હોય તો વધુ મહત્વના નિર્ણયો પર ધ્યાન આપી શકાય છે.
ગ્રાહકો સાથે વાતચીત કરતું AI બનાવવું વ્યવસાય માટે પડકારજનક છે.
ટેક્નોલોજીને ઝડપથી અપનાવનારાઓએ વ્યક્તિગત કર્મચારીના સ્તરે AI સાથે સહકાર સ્વીકાર્યો હોય અને કદાચ આંતરિક ઉપયોગ માટે પોતાની જરૂરિયાત મુજબનાં AI સાધનો પણ વિકસાવ્યાં હોય, છતાં AIને વ્યવસાય અને વિશ્વ વચ્ચેનું માધ્યમ બનાવવું સાવ અલગ બાબત છે.
અને આ ખરેખર બઢતી જ છે. જ્યારે AI ગ્રાહકોની સામે આવે છે, ત્યારે તે મહેનતુ તાલીમાર્થીમાંથી અધિકૃત કર્મચારી બને છે, ગણવેશ પહેરે છે અને ગ્રાહકોની નજરે બ્રાન્ડનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
ઘણું દાવ પર લાગેલું છે. હવે દરેક ભૂલ જાહેર થાય છે અને કદાચ નોંધાઈ પણ જાય છે.
અમે બનાવતાં ઉત્પાદનો ઘણી વાર વ્યવસાયિક સ્તરે જટિલ આંતરક્રિયાઓ ધરાવતી બહુ-એજન્ટ પ્રણાલીઓ હોય છે. જોકે, એ તર્ક પ્રમાણમાં સરળ ભાગ હોઈ શકે છે. મોટો પડકાર વપરાશકર્તાઓને એ વિશ્વાસ અપાવવાનો છે કે તેઓ આખો સમય એક જ એજન્ટ સાથે વાત કરી રહ્યા છે અને એજન્ટ જે કહે છે તે ઉપયોગી છે.
તેથી અમે પ્રોમ્પ્ટ વારંવાર લખીએ અને ફરી લખીએ છીએ.
કેટલાક એજન્ટ સેંકડો વખત પ્રોમ્પ્ટ સુધાર્યા પછી તૈયાર થયા છે. દરેકનું લક્ષ્ય એક જ છે: કાર્ય પર અડગ રહેવું અને માનવીય વપરાશકર્તાઓને સ્પર્શે એવી વાણીમાં બોલવું.
પ્રોમ્પ્ટને વધુ સચોટ બનાવવાના અમારા અનુભવે અમને પ્રેરણાની શોધમાં સર્જનાત્મક બનવાનું શીખવ્યું છે. અમે અન્ય વિદ્યાશાખાઓમાંથી વિચારો લેવાનું શરૂ કર્યું છે. અલબત્ત, બધું કારગર નીવડ્યું નથી અને જે કારગર નીવડ્યું તે પણ ભાગ્યે જ પહેલા પ્રયાસે સફળ થયું છે. આ શોધખોળના પરિણામે અમારી ટીમમાં પ્રોમ્પ્ટિંગ માટે એક અલગ અભિગમ વિકસ્યો છે.
વ્યવસ્થિત રીતે કાર્યક્ષમ એજન્ટ અને વાતચીતમાં ઉત્તમ એજન્ટ વચ્ચેનો તફાવત માત્ર ટેકનિકલ નથી, વૈચારિક પણ છે. તમારા પ્રોમ્પ્ટ દ્વારા તમે એજન્ટને જે વિશ્વમાં મૂક્યો છે અને તે જે માનવીય સંચારના વાસ્તવિક વિશ્વમાં કામ કરે છે, એ બંને વચ્ચેનું આ અંતર છે.
માનવીય સંચારનું વાસ્તવિક વિશ્વ અસ્પષ્ટતાથી ભરેલું છે. મનુષ્યો તેનાથી સારી રીતે પરિચિત છે અને નિષ્ઠાવાન સંવાદકર્તાઓ ચર્ચાના સૂક્ષ્મ તથા અલિખિત નિયમો દ્વારા સહકારથી તેનો માર્ગ કાઢે છે. અપૂરતી તૈયારીવાળો એજન્ટ તરત ઓળખાઈ જાય છે.
ચોથી દીવાલ અથવા ટ્યુરિંગ ભ્રમ જાળવવા માટે, ભાષાવિજ્ઞાન અને જ્ઞાનાત્મક મનોવિજ્ઞાનની સમજથી આપણે આપણા એજન્ટને સંવાદકળામાં મજબૂત આધાર આપી શકીએ છીએ.
ભાષાવિજ્ઞાન પાસે વ્યવહારમાં ભાષાનો અભ્યાસ કરવા માટે આખી સાધનસામગ્રી છે. તેમાં વાતચીત વિશ્લેષણનો સમાવેશ થાય છે, જે લોકો દરેક ક્ષણે વાતચીતને કેવી રીતે ગોઠવે અને સંચાલિત કરે છે તે જુએ છે. પ્રોમ્પ્ટિંગમાં લાગુ કરવાથી આ માળખું આપણને વાતચીતને શબ્દોની નહીં, પરંતુ ક્રિયાઓની આપ-લે તરીકે વિચારવા માટેની પરિભાષા આપે છે.
કેટલીક ક્રિયાઓ વ્યવહારુ હોય છે, જેમ કે માહિતી મેળવવી કે આપવી. બીજી સામાજિક હોય છે, જેમ કે સારો સંબંધ જાળવવો કે ઘર્ષણ ટાળવું. આવી ચાલો સંવાદના વ્યાપક માળખા અને તેના તબક્કાઓમાં થાય છે, જેમાં દરેક તબક્કામાં ચોક્કસ ક્રિયાઓ અપેક્ષિત હોય છે. સંવાદની શરૂઆત અને સમાપ્તિ હોય છે, પણ તેમાં વિષય બદલવાના અને એ પહેલાંના તબક્કા પણ હોય છે. આ એવી ક્યારેક અસહજ ક્ષણો છે, જ્યારે નવી દિશા સૂક્ષ્મ રીતે સૂચવાય છે, તેની ચર્ચા થાય છે અને વણકહેલી રીતે નિર્ણય લેવાય છે.
તમામ પક્ષોના ઇરાદા ઉત્તમ હોય તો પણ ગેરસમજ થતી રહે છે. લોકોની સંવાદકળામાં નિપુણતા અલગ-અલગ હોય છે, પણ મુદ્દો એ છે કે તમારા એજન્ટ પાછળના LLMમાં સરેરાશ માનવીય સંવાદકર્તા જેટલી સહજ સમજ પણ પહેલેથી સમાવેલી હોતી નથી.
ભાષાકીય વિશ્લેષણની સાથે જ્ઞાનાત્મક મનોવિજ્ઞાન એક પૂરક દૃષ્ટિકોણ આપે છે. તે આપણને જણાવે છે કે ધ્યાન, સ્મૃતિ અને નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયા ખરેખર કેવી રીતે કામ કરે છે, લોકો શરૂઆત અને અંતમાં આવતી બાબતોને કેવી રીતે અલગ મહત્ત્વ આપે છે, ચોક્કસ સંકેતો કેવી રીતે વિશ્વસનીય વર્તન જન્માવે છે અને મર્યાદાઓ જ્ઞાનાત્મક ભાર ઘટાડીને કેવી રીતે મુક્તિ આપી શકે છે.
પ્રોમ્પ્ટ સૂચનાઓ માટેનું તટસ્થ પાત્ર નથી. તે ધ્યાનનું વાતાવરણ છે. તેથી ટોચ પર શું છે તે મહત્ત્વનું છે. છેલ્લે શું છે તે પણ મહત્ત્વનું છે. શું પુનરાવર્તિત થાય છે તે પણ મહત્ત્વનું છે. યાદી આપવામાં આવે ત્યારે લોકો મધ્યની તુલનામાં શરૂઆત અને અંતની બાબતો વધુ સરળતાથી યાદ રાખે છે. મનોવૈજ્ઞાનિકો તેને ક્રમિક સ્થાન અસર કહે છે: પ્રથમતા અને તાજેતરતા.
વ્યવહારમાં આપણને LLM સાથે પણ કંઈક આવું જ જોવા મળે છે. શરૂઆતનું માર્ગદર્શન માળખું નક્કી કરે છે: એજન્ટ કોણ છે, કઈ ભૂમિકા ભજવે છે અને કેવા વિશ્વનો સામનો થવાની અપેક્ષા રાખે છે. અંતનું માર્ગદર્શન ઘણી વાર “છેલ્લે સાંભળેલી વાત” જેવું વર્તે છે. સૌથી મહત્વની સૂચનાઓ ત્યાં મૂકીએ તો તેમના અમલમાં આવવાની શક્યતા વધી જાય છે.
પ્રોમ્પ્ટમાં વિવિધ સૂચનાઓ ક્યાં મૂકવી તેનો કાળજીપૂર્વક વિચાર કરવાની સાથે, એ સૂચનાઓ એજન્ટ માટે જે સીમા સર્જે છે તેના એકંદર સ્વરૂપ પર પણ નજર રાખવી જોઈએ.
સૂચનાઓ એજન્ટ માટે મર્યાદા તરીકે કામ કરે છે. તે એજન્ટે ઉકેલવાની સ્પર્ધાત્મક શક્યતાઓની સંખ્યા ઘટાડે છે અને સમસ્યાનું એકંદર ક્ષેત્ર સાંકડું કરે છે. આપણા પ્રોમ્પ્ટમાં એજન્ટનું કાર્ય સંભાળી શકાય એટલી મર્યાદા હોવી જોઈએ.
મનોવિજ્ઞાન કહે છે કે માનવીય કર્મચારીઓને, ખાસ કરીને ઓછા અનુભવી લોકોને સૂચના આપતી વખતે કાર્યમાંથી અસ્પષ્ટતા શક્ય એટલી દૂર કરીને જ્ઞાનાત્મક ભાર ઘટાડવો સમજદારીભર્યું છે. મર્યાદાઓ સ્વતંત્રતા રોકતી જણાય, છતાં ઓછા નિર્ણયો લેવાના હોવાથી આપણે બાકી રહેલા થોડા મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો પર ધ્યાન આપી શકીએ છીએ અને મર્યાદામાં રહીને ક્રિયાઓ કરવામાં સર્જનાત્મકતા વાપરી શકીએ છીએ.
તેનાથી વિપરીત, સંભવિત દરેક અપવાદરૂપ કિસ્સાને વર્તનનાં ઉદાહરણોની યાદીથી આવરી લઈને એજન્ટ માટે એક પણ નિર્ણય બાકી ન રાખવાનો પ્રયાસ કૃત્રિમ સંવાદકર્તા સર્જવાનો ચોક્કસ રસ્તો છે. તે ઉપરાંત, શરતો અને વિકલ્પોથી ભરેલો બોજારૂપ ફ્રેન્કનસ્ટાઇન પ્રોમ્પ્ટ બનાવે છે, જેનું સંચાલન દુઃસ્વપ્ન સમાન છે.
(ફ્યુ-શોટ, વાત તમારી જ છે.)
સારી રીતે સીમાબદ્ધ પ્રોમ્પ્ટ કાર્યની વિગતોનો અતિશય ભાર મૂક્યા કે એજન્ટને નિષ્ક્રિય બનાવ્યા વિના દિશાની પૂરતી સ્પષ્ટતા આપે છે. ઘણી વાર આનો અર્થ એજન્ટ માટે ઓછા અપવાદરૂપ કિસ્સા અથવા લક્ષ્યો રજૂ કરવાનો થાય છે. આ એજન્ટે શું કહેવું કે ન કહેવું અને કેવી રીતે કહેવું કે ન કહેવું, બંનેને લાગુ પડે છે.
અમારા અનુભવ મુજબ, સીમા બદલવા માટે તમારે ફ્યુ-શોટનો આશરો લેવો પડે તો તમારી સીમા પૂરતી ચોક્કસ નથી. મૂળ સૂચનાઓ પર પાછા જાઓ અને તેમને વધુ સચોટ બનાવો.
જ્ઞાનાત્મક મનોવિજ્ઞાનના દૃષ્ટિકોણથી અમે પ્રોમ્પ્ટમાં જુદી-જુદી સૂચનાઓ ક્યાં મૂકવી જોઈએ તે અંગે વિચાર્યું છે. એજન્ટના સમસ્યા-ક્ષેત્રને યોગ્ય રીતે સીમાબદ્ધ કરવા માટે જરૂરી સૂચનાઓની સંખ્યા અને ગુણવત્તા પણ ધ્યાનમાં લીધી છે.
ભાષાવિજ્ઞાનના દૃષ્ટિકોણથી સંવાદકળા વિશેનાં અગાઉનાં અવલોકનોને યાદ કરીને, સંવાદ-આધારિત સૂચનાને એજન્ટ માટેની વ્યાપક કાર્યસીમાનો ભાગ બનાવી આપણે પ્રોમ્પ્ટિંગનો અભિગમ પૂર્ણ કરી શકીએ છીએ.
ગ્રાહકો સાથે સીધો સંવાદ કરતા AI માટે સંવાદ હંમેશાં મુખ્ય કાર્યને આવરી લેતું કાર્ય છે, ભલે આપણે તેનો સ્વીકાર કરીએ કે નહીં. પ્રોમ્પ્ટમાં સંવાદ પર ઇરાદાપૂર્વક ધ્યાન આપવાનું પસંદ કરીએ ત્યારે એજન્ટની ક્ષમતા અથવા “જ્ઞાનાત્મક ભાર”નો એક ભાગ સંવાદ પ્રત્યેની જાગૃતિ અને પ્રતિભાવશીલતા માટે ફાળવીએ છીએ, જેથી તેની વાતચીત કરવાની ક્ષમતા સુધરે.
જોકે, તેની સામે સમગ્ર સમસ્યા-ક્ષેત્ર સંભાળી શકાય તેવું અને સારી રીતે સીમાબદ્ધ રહે એ માટે મુખ્ય કાર્યનું કદ ઘટાડવું પડે તેવી શક્યતા છે.
તેથી ગ્રાહકો સાથે સીધો સંવાદ કરતા AI માટે આપણે વધુ સારા સંવાદ અને નિર્ણયો માટેની પરિસ્થિતિઓને સમગ્રતાથી ઘડીએ છીએ. અમારું લક્ષ્ય નાના અને સારી રીતે સીમાબદ્ધ એજન્ટ બનાવવાનું છે, જેમનું મુખ્ય કાર્ય સંવાદના વ્યાપક કાર્યના સંદર્ભમાં ગોઠવાયેલું હોય અથવા તેમાં તેનો સમાવેશ થતો હોય. અમે ઉદાહરણો દ્વારા સુધારાતી સૂચનાઓના ઢગલા લખતા નથી. અમે સચોટ રીતે સુધારેલી થોડી સૂચનાઓ લખીએ છીએ, જે ઉદાહરણોને બિનજરૂરી બનાવી દે છે.
આ એ પ્રોમ્પ્ટિંગ અભિગમ છે જેનો ઉપયોગ અમે એવા એજન્ટ બનાવવા માટે કરીએ છીએ, જે કાર્ય પર અડગ રહેવાની સાથે વાતચીતમાં પણ સુઘડતા જાળવે છે.
વૈચારિક પરિદૃશ્ય સ્પષ્ટ થઈ ગયું હોવાથી, હવે પછીના બ્લોગમાં અમે વધુ વ્યવહારુ બાબતો પર ધ્યાન આપીશું. વાસ્તવિક પરિસ્થિતિઓમાં અજમાયશ અને ભૂલો દ્વારા પ્રોમ્પ્ટમાં આ સિદ્ધાંતો લાગુ કરવાના અમારા પ્રયાસોમાંથી ઊભરી આવેલી કેટલીક મુખ્ય ભાતો જોઈશું. રસપ્રદ વાત એ છે કે અત્યાધુનિક મોડલ પ્રદાતાઓના પોતાના પ્રોમ્પ્ટિંગ માર્ગદર્શનમાં પણ હવે આવી જ ભાતો દેખાવા લાગી છે. આગળની વાત આવતી વખતે.